عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
366
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
و گفتار خداى - تعالى - « مِنْ سِجِّيلٍ » به معناى « من شديد عذابه ( : از نوع عذاب سختش ) » است ، و عرب هرگاه امر ناخوشى را به « سجيل » وصف مىكند ، از آن وصف ، سختى و شدت را در نظر مىگيرد ، و جز امر ناپسند را به « سجيل » متصف نمىگرداند . شاعر گفته است : [ از بحر بسيط ] 1100 و رجلة يضربون الهام ضاحية * ضربا تواصت به الابطال سجّيلا « 12 » ابابيل : ابو عبيدة گفته است : « آن كلمه را مفردى نيست ، و جز او گفته است : « مفرد آن ( ابالة ) » مىباشد و گفته شده : « ابّول « 13 » » است . و در تفسير آمده است : « خدا بر ايشان سيلى را فرستاد و به دريايشان كشيد » . اين است كتابى كه تواناييم به تهيّه و تأليف آن انجاميد ؛ با وجودى كه حافظهام فرسوده و تفكّرم پراكنده و التفات و توجّهم ضعيف شده ، و به سبب رويارويى با پيشامدهاى روزگار و درگيرى با سختيهاى دوران ، مجال انديشه و به كارگيرى فكر باقى نمانده است ؛ هر چند در آشكار ساختن راز آن كتاب و گشودن پردهاش و چيدن ميوهاش ، بر ما پيشى گرفته نشده است . و با وجود كثرت كتابهايى كه پيشينيان دربارهء انواع علوم قرآنى نگاشتهاند ، به اين نوع كتابى را اختصاص نداده و بابى را براى گفتار در آن نگشودهاند . و توجّه ما به درگاه خداى - عزّ و جلّ - مصروف رستگارى نزد او ، و تقرّب پيش
--> ( 12 ) - در نسخه اصل چنين است ، اما در ديوان ابن مقبل ، ص 333 و لسان العرب ، ريشه ( سجل ) بيت فوق ، چنين ضبط شده است : و رجلة يضربون البيض عن عوض * ضربا تواصت به الابطال سجينا و در مجاز القرآن ، ج 2 ، ص 312 ( بجاى تواصت ) تواصى ضبط شده است و گفته شده « سجين » و « سجّيل » به يك معنى است . ( 13 ) - در المفردات ، راغب ، ص 18 آمده است : « و أرسل عليهم طيرا ابابيل » يعنى فرستاد بر ايشان پرندگانى دسته دسته همانند دستههاى شتران . مفرد آن « ابيل » است . مجاز القرآن ، ج 2 ، ص 312 ملاحظه شود .